traduzione di Maria Allo in collaborazione con Sotirios Pastakas
in collaborazione con Exitirion
Il ritratto in copertina è a opera di Paris Tavitian
Antologia dei poeti greci contemporanei
secondo Sotirios Pastakas
ΠΡΟΦΗΤΕΙΑ ΠΟΥ ΧΑΙΡΕΤΑΙ ΤΟΥΣ ΑΦΡΟΥΣ ΤΗΣ
Τη φωνή μου ρε
κι ας μην έχω να φάω
γιατί είναι ωραία η παλινδρόμηση των σωμάτων
(από τον ενικό στον πληθυντικό τους
κι αντίστροφα)
ωραίο το γεφύρωμα των πνοών
(σαθρό ή στέρεο —διάφορο τι—
διπλά ωραίο για την αδιαφορία του)
ωραίο αίνιγμα τα λουλούδια
Αλλά θα ’ρθουν καιροί
με στυφά δευτερόλεπτα
να ερημώσουν την όραση
να την κάνουνε Σιβηρία
Αυτά, για όσους ταξιδεύουνε προς το θέρος
Οι υπόλοιποι, θα την πάθουμε αλλιώς
Μια μέρα
κάποιος θα βρει ένα ξέφτι στον ουρανό
θα το τραβήξει και
θα πέσουν όλα τα ποδήλατα των αγγέλων
όλα
το εννοώ
—Η όραση θ’ αρχίσει ξανά (Κέδρος, 2006)
PROFEZIA CHE GODE LA SUA SCHIUMA
La mia voce, amico,
anche senza cibo
perché è bello il ritorno dei corpi
(un fluire dal singolare al plurale
e viceversa)
bello il ponte dei sospiri,
(fragile o robusto —non importa—
doppiamente bello per la sua indifferenza)
bello l’enigma dei fiori
Ma verranno tempi
dai secondi amari
a desertificare la vista
trasformandola in Siberia
Questo per chi viaggia verso l’estate
Noi altri affronteremo il tempo in un modo diverso.
Un giorno
qualcuno troverà un filo nel cielo.
lo tirerà e
tutte le biciclette degli angeli cadranno
tutte
lo Intendo
—La vista ricomincerà (2006)
Η ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΓΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΤΥΛΑΝ ΤΟΜΑΣ
Απ’ όλους τους Θωμάδες
ο πιο έμπιστος
σ’ εμένανε
ποτέ δεν εμαρτύρησε
τι σόι υποστυλώματα
γυρεύει το σκοτάδι
αυτός
ανθρακωρύχος πάντα του
να βρει τη φλέβα της κατάνυξης
όλα της τα διαμάντια
άλλοι τα θέλουν για κοσμήματα
κι άλλοι να κάνουνε διάρρηξη
στα πιο ψηλά μεσάνυχτα
επ’ αυτοφώρω αθώοι
άμα συμπέσει και πανσέληνος
μπορείς και ν’ απαγάγεις τον Θεό
κι ούτε παζάρια
τίποτα
μονάχα να κοιτάζεστε
μοιράζοντας τον πανικό ισότιμα
τον πανικό στα δύο
Τώρα καταλαβαίνω, Ντύλαν μου
πώς μπόρεσες και έζησες
μονάχα με τα μάτια
—Ισόπαλο τραύμα (Κέδρος, 2009)
LA SANTITÀ URGENTE DI DYLAN THOMAS
Di tutti i Tommasi
il più fidato
per me
non ha mai confessato
che sorta di puntelli
cerca l’oscurità
lui
minatore perenne
a trovare la vena della devozione
tutti i suoi diamanti
c’è chi ne fa gioielli
e altri per scassinare
le più alte mezzanotti
colti sul fatto innocenti
se poi capita anche la luna piena
puoi perfino rapire Dio
e niente contrattazioni
niente
solo a guardarvi
dividendo il panico in parti uguali
il panico in due
Adesso capisco, mio Dylan,
come riuscisti a vivere
solo con gli occhi
— Pareggio di ferita (2009)
ΦΡΑΝΚΕΝΣΤΑΪΝ Ή ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΑΤΙΤΛΟ
στραβά που σ’ έραψα στραβά
στραβά θα με ξηλώσεις
Αγαπητέ κύριε,
εγώ σας έκανα καλό με τόσους εφιάλτες
γιατί μετά, το δροσερό νερό
μετά, το χάδι στα μαλλιά
το «σώπα, ξημερώνει».
Ενώ για μένα τι;
που ζω ένα γκρι σαν παρεξήγηση
που μ’ αλυχτάνε τα σκυλιά
που με τρυγά η σκουριά
—τόσες περικοπές για ένα κορμί—
τουλάχιστον ας βάζατε ανοξείδωτες τις βίδες,
για να μη γυροφέρνω μ’ ένα κίτρινο αδιάβροχο
χειμώνα-καλοκαίρι
σαν τους επιδειξίες.
Κι ύστερα,
γιατί εμένανε τα χέρια μου
να ’χουνε τέτοιο εμφύλιο
το ’να να θέλει να γυρίσει στον παράδεισο
τ’ άλλο να γράφει: ΠΡΟΣΕΧΩΣ ΚΑΤΕΔΑΦΙΖΕΤΑΙ
έτσι θα μένω πάντα στην Αθήνα.
Γιατί τόσες ραφές χωρίς κανένα σχέδιο
ένα της πλάκας ή
ένα δικό μου όνομα
—ας γράφατε μονάχα τ’ αρχικά—
έστω μια τρίλιζα
(στο ύψος της καρδιάς)
—κι έννοια σας, κύριε—
γνωρίζω εγώ να χάνω.
—Βλέπω τον κύβο Ρούμπικ φαγωμένο (Μικρή Άρκτος, 2014)
FRANKENSTEIN, O MEGLIO, SENZA TITOLO
storto ti ho cucito, storto
storto mi scucirai
Pregiato signore,
io le ho fatto del bene con tanti incubi
perché dopo, l’acqua fresca
dopo, la carezza sui capelli
il “zitto, sta facendo giorno”.
E per me invece cosa?
che vivo un grigio come un equivoco
che i cani mi ululano
che la ruggine mi vendemmia
—tanti tagli per un solo corpo—
almeno potevate mettere viti inox,
così da non girare in un impermeabile giallo
inverno–estate
come gli esibizionisti.
E poi,
perché proprio le mie mani
devono avere una guerra civile,
l’una a voler tornare in paradiso
l’altra a scrivere: PROSSIMA DEMOLIZIONE
così resterò per sempre ad Atene.
Perché così tante cuciture senza alcun progetto
uno qualunque da ridere o
un mio nome
—almeno solo le iniziali—
anche un tris
(all’altezza del cuore)
—e stia sicuro, signore—
so perdere, io.
—Vedo il cubo di Rubik rosicchiato (2014)
Yannis Stigas e Imperatrice Bruno leggono la poesia “FRANKENSTEIN, O MEGLIO, SENZA TITOLO”
ΜΙΚΡΟ ΜΟΥ ΑΓΟΥΡΟ ΠΕΤΟΥΜΕΝΟ
Είναι να μη σου τύχει
να κόψεις το χέρι σου κόβοντας ένα λεμόνι.
Το τυχαίο είναι το βαρύτερο πεπρωμένο.
Μια ιδέα παραπάνω οξύτητα
σε βγάζει σε καινούργιες μοναξιές,
ποδαρικά στους βάλτους τα μεσάνυχτα,
με μια ολόγυμνη αγκαλιά τσουκνίδες –ερωτευμένη δηλαδή–
το μόνο ξόρκι σου που πνίγεται
μες στα ρηχά μιας ανταπόκρισης.
Δεν απορώ καθόλου που προτίμησες τις γάτες, τα κοράκια.
Αν μή τι άλλο, το μαύρο προσφέρει εχεμύθεια.
Μπορείς ακόμη και να γδυθείς.
Η γύμνια είναι μια τέχνη σκοτεινή,
έχει φεγγάρια που γεμίζουν χειροκίνητα.
Είναι μια υγρή μηχανική,
έτσι εξηγείται και το πάθος για σκουπόξυλα.
Οι πιο περήφανες παρθενιές
δίνονται τρομερά απροσδόκητα.
Αυτό, να ξέρεις, ενοχλεί. Σου μέλλονται δεινά πισθάγκωνα.
Κι εγώ δεν έχω ούτε έναν στίχο που να σώζει απ’ τη φωτιά.
(Ίσως μόνο δυο-τρεις για το κοινό κρυολόγημα.)
—Εξυπερύ σημαίνει χάνομαι (Μικρή Άρκτος, 2017)
Capita, eccome,
di tagliarti la mano tagliando un limone.
Il caso è il destino più pesante.
Un’idea di acidità in più
ti porta in solitudini nuove,
primi passi nelle paludi a mezzanotte,
con un abbraccio tutto nudo di ortiche – cioè innamorata –
il tuo unico incantesimo che affoga
nel basso fondo di una risposta.
Non mi sorprende affatto che tu abbia preferito gatti, corvi.
Se non altro, il nero offre discrezione.
Puoi persino spogliarti.
La nudità è un’arte oscura,
ha lune che si riempiono a mano.
È una meccanica umida,
da qui la passione per le scope.
Le verginità più fiere
si concedono terribilmente inattese.
Questo, sappi, disturba. Ti aspettano sventure con le mani legate dietro.
E io non ho neppure un verso che salvi dal fuoco.
(Forse solo due o tre per il comune raffreddore.)
— Exupéry significa smarrirsi (2017)
ΚΟΥΚΟΥΒΑΓΙΑ
Λούτρινο πουλί
που μετανάστευσε μαζικά στη χώρα μας από την Κίνα.
Παίρνει δυο μπαταρίες ΑΑ στην πλάτη.
Αποφορτίζεται
σαν όλες τις λαϊκές δοξασίες.
Κάθε φορά που το ζουπάς
βγάζει ένα στριγκό ήχο
που σημαίνει
ότι κάποιος πεθαίνει
– αλλά μην φοβάσαι –
στο άλλο ημισφαίριο.
—Κωμωδία (Άγρα, 2021)
GUFO
Uccello di peluche
che ha migrato in massa nel nostro paese dalla Cina.
Prende due batterie AA sulla schiena.
Si scarica
come tutte le credenze popolari.
Ogni volta che lo stringi
emette un suono stridulo
che significa
che qualcuno muore
—ma non temere—
nell’altro emisfero.
— Commedia (2021)
Ο Γιάννης Στίγκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1977, όπου ζει και εργάζεται ως νευρολόγος. Το 2024 έλαβε το μεγάλο βραβείο ποίησης της Ακαδημίας Αθηνών για την ποιητική συλλογή Sonderkommando. Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε δεκαεννιά γλώσσες και έχουν συμπεριληφθεί σε ανθολογίες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Έχει εκδώσει τις παρακάτω συλλογές: Η αλητεία του αίματος (Γαβριηλίδη, 2004), Η όραση θ’ αρχίσει ξανά (Κέδρος, 2006), Ισόπαλο τραύμα (Κέδρος, 2009), Ο δρόμος μέχρι το περίπτερο (Μικρή Άρκτος, 2012), Βλέπω τον κύβο Ρούμπικ φαγωμένο (Μικρή Άρκτος, 2014), Εξυπερύ σημαίνει χάνομαι (Μικρή Άρκτος, 2017), Κωμωδία (Άγρα, 2021), Sonderkommando (Άγρα, 2023), Zehn Gedichte (Hochroth verlag, 2010) σε μετάφραση στα γερμανικά από τη Maria Zafon, Vagabondages du sang (Editions des Vanneaux, 2012) σε μετάφραση στα γαλλικά από τον Michel Volkovitch, Exupéry Significa Perder–se (Douda Correria, 2018) σε μετάφραση στα πορτογαλικά από τον Jose Luis Costa, Le multiplication des poisons (editions Le miel des anges, 2025) σε μετάφραση στα γαλλικά από τον Michel Volkovitch.
Yannis Stigas è nato ad Atene nel 1977, dove tuttora risiede e svolge la professione di neurologo. Nel 2024 ha ottenuto il Gran Premio di Poesia dall’Accademia di Atene grazie alla raccolta Sonderkommando. Le sue poesie, tradotte in diciannove lingue, sono apparse in numerose antologie sia in Grecia che a livello internazionale. Tra le sue pubblicazioni poetiche si annoverano: La canaglia del sangue, Gavriilidi, 2004), La vista ricomincerà (2006), Pareggio di ferita(2009), La strada fino al chiosco (2012), Vedo il cubo di Rubik rosicchiato (2014), Exupéry significa smarrirsi (2017), Commedia (2021), Sonderkommando (2023). Ha inoltre pubblicato Zehn Gedichte (Hochroth verlag, 2010), tradotto in tedesco da Maria Zafon; Vagabondages du sang (Editions des Vanneaux, 2012), tradotto in francese da Michel Volkovitch; Exupéry Significa Perder-se (Douda Correria, 2018), nella traduzione portoghese di Jose Luis Costa; e Le multiplication des poisons (éditions Le miel des anges, 2025), nuovamente tradotto in francese da Michel Volkovitch.
Rispondi