traduzione di Maria Allo in collaborazione con Sotirios Pastakas
in collaborazione con Exitirion
Antologia dei poeti greci contemporanei
secondo Sotirios Pastakas
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ
Φήμιε, (…)
(…) ετούτο μόνον το τραγούδι μην το συνεχίσεις·
θλιβερό κι αβάστακτο, σπαράζει την καρδιά μου
μες στα στήθη, αφότου με κατοίκησε πένθος μεγάλο κι αλησμόνητο.
Τέτοιο το πρόσωπο που εγώ ποθώ, και συνεχώς τη μνήμη μου πληγώνει
η μορφή του αντρός μου (…)
ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ
Μαμά έφερα τελικά κάποιον σπίτι
πάει, πέρασε τώρα
η αγάπη μας ήταν για σύντομη απόσταση
Μαμά, κάπου στον κόσμο έχω πεθάνει
άλλος μου πήρε το κορμί, το τρώει, το ζεσταίνει, το ικανοποιεί
μα για εμένα είναι παντού
Χριστέ μου, είναι τα έπιπλα όλα του σπιτιού σπασμένα
στην κοιλιά μου
έτσι θα ξεχρονίσω –μη μου φωνάζεις άλλο–
κατοικώντας το γερτό
πληγές και τραύματα που δεν μου αναγνωρίζουν τα ‘χω εδώ,
όταν χτυπώ το πρόσωπο μου
κι όταν κλωτσώ τον άθλιο τοίχο
πληγές και τραύματα
και γύρω γύρω μου το κοτετσόσυρμα
ρέστος χαμόσυρτος κι άλαμπος
φριχτά μες στην οργή μου σπρώχνω
το παρακαλεστικό πιγούνι μου μες στο σκοτάδι
να τον φτάσει
μήπως αν σβήσω φώτα με ακούσει;
Δεν είμαι κακός, σε παρακαλώ, δεν είμαι κακός
μήπως ξανάρθει;
στο νερένιο σκοτάδι που μειώνει την απόσταση
κρέμομαι
άθλια στο κρεβάτι σαν σφαχτό
με χιόνι ξεκλειδώνω κάθε βράδυ
την πόρτα του υπογείου
τα όνειρά μου σιτηρέσια που λαμπάδιασαν
κι άσπρος, μια καρέκλα κήπου στο ερείπιο
που ανεβαίνουν σκόνες και σαλίγκαροι
απλώνομαι κι ακούγω να μου λένε
τι βλασφήμια ωραία να μισώ ό,τι αγάπησα
να αποδεχτώ, να υποχωρήσω
μα το σκάφανδρο αυτό που μου πουλάνε
δεν θα με φτάσει στη σκοτεινή την άμμο
για ν’ ανάψω το υδρόβιο κερί μου
παρακαλώντας προς στιγμήν
να πάρουνε φωτιά τα σκοινιά του στόματος μου.
—Ίσως φύγεις στο εξωτερικό (Θράκα, 2024)
POST SCRIPTUM
Femio, (…)
(…) lascia questo canto di sventura
che sempre mi dilania in cuore
il petto, da quando colpì me più d’ogni donna
cieco, immenso dolore: Tale è l’uomo
che rimpiango, e ricordo sempre l’uomo (…)
Odissea di Omero
Madre, alla fine ho condotto qualcuno qui,
ma ormai è un ricordo, è passato
il nostro amore era scritto per avere vita breve.
Mamma, da qualche luogo nel mondo sono morto
un altro vive nel mio corpo ora
lo consuma, lo scalda, lo fa suo
eppure per me è dappertutto
Cristo mio, è come se tutti i mobili di casa
si fossero infranti dentro di me,
proprio qui, nel mio ventre
così invecchierò – non gridarmi più –
portando con me il peso del passato
ferite e traumi che mi sfuggono li custodisco ancora,
quando schiaffeggio il mio volto
quando prendo a calci quel miserabile muro
ferite, traumi, un filo spinato del pollaio
resto smarrito, intrappolato in una confusione sterile.
è orribile rabbia questa, che preme e spinge
mentre lascio il mio mento piegarsi nell’oscurità
come in una preghiera disperata.
Raggiungerlo…
Se spengo le luci saprà ascoltarmi?
Non sono cattivo, ti prego, non sono cattivo.
Tornerà?
Nel buio che dissolve la distanza mi aggrappo a qualcosa,
miserabile sul letto come una bestia sacrificata.
Ogni notte la neve si posa mentre apro
la porta della cantina,
e i miei sogni sono chicchi di grano divorati dalle fiamme.
Bianca, una vecchia sedia da giardino emerge tra le rovine,
tra polvere e lumache che strisciano lente.
Mi distendo e pare che tutto intorno mi sussurri:
impara a bestemmiare con grazia, ad odiare ciò che hai amato,
a piegarti al peso del tempo… ma io non voglio cedere.
Questo scafandro che stanno cercando di vendermi
non mi porterà verso quella sabbia oscura,
non basterà ad accendere la mia candela sommersa
Io prego, supplico anche solo un istante:
un momento in cui le corde serrate della mia bocca possano ardere,
liberando finalmente il canto che trattengo.
—Forse fuggirai all’estero (2024)
Είμαι αγριεμένος
ξημερώνει κι όλα είναι μια έξοδος
μα αν κόψω ένα φρούτο θα ουρλιάξει πιο καλά
θα εκφραστεί σαν μωρό κι εγώ θα καταπίνω θάλασσα
πάντα θάλασσα ώστε να με χτυπάνε ολόκληρο
οι άνεμοι των Δυνατών.
Ας έρθει το ζεστό λουλούδι ας πλησιάσει
όπως γύρω απ’ τον λαιμό μου το σεντόνι είναι γείσο
ας με βρει, ας σε φέρει ψάρι μου
Γύρισε πίσω γύρισε πίσω
έχω τον βραστήρα σου
Δεν λέει να ηρεμήσει. Συνεχώς από κάπου αλλού
τον πάνω όροφο χτυπάει μια γριά τις κουτάλες της
είναι ο δικός της
τρόπος
να κλαίει
—Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι (Θράκα, 2021)
Sono furente
l’alba avanza e tutto sembra sfuggire
ma se affondo il coltello in un frutto, esso griderà ancor più forte
si farà sentire con la voce di un bambino mentre io assaporo il mare
sempre il mare, per lasciarmi attraversare dai venti dei Potenti
che mi investano senza scampo.
Che il fiore ardente si faccia avanti, che venga vicino,
come un lenzuolo avvolto intorno al mio collo, cornice al mio tormento.
che trovi me, che porti te, mia guizzante creatura.
Torna indietro, torna indietro,
il tuo bollitore è ancora qui.
Eppure non si placa. Sempre altrove qualcosa si muove
al piano di sopra, una vecchia sbatte i suoi mestoli contro il tempo.
è il suo modo
di piangere
—Non mi portare nessuno a casa (2021)
Δεν το βάζω κάτω, Χριστέ μου, γιατί κρατάω ακόμα
αυτό το τίποτα. Χαϊδεύω το φασματικό λαγόνι του
είμαι στο αέρινο υπογάστριο και μυρίζω
κρατάω δεν αφήνω. Όπως πάντα, δεν αφήνω
δέρμα γεμάτο πανάδες και σμίγματα
δεν θα πραΰνω ποτέ ποτέ
Φαίνονται τα μάτια μου άδεια; Πρόκειται για μικρά
μεμψίμοιρα τζαμλίκια; Ανησυχεί ο κόσμος
στη δουλειά: φίλε, να σε ρωτήσω
σε βλέπω κάθε βράδυ, την παλεύεις;
—Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι (Θράκα, 2021)
Non mi arrendo, mio Cristo, perché continuo a stringere
questo nulla. Sfioro il suo gluteo spettrale
vago nell’etereo sottoventre e odoro
tengo stretto, non mollo. Come sempre, resisto
pelle punteggiata da lentiggini e foruncoli
non troverò mai pace, mai
I miei occhi sembrano spenti? Sono solo piccole
lucciole cariche di malinconia? Al lavoro si preoccupano:
Ehi, amico, posso chiederti una cosa?
Ti vedo ogni sera… ce la fai davvero?
—Non mi portare nessuno a casa (2021)
Κυκλώνω τη λέξη ανεπίστρεπτος
Φάληρο Άνω και Κάτω Τούμπα 40 Εκκλησιές
ανεπίστρεπτος
δεν υπάρχει βοήθεια το σκοτάδι εισχωρεί μονόμπαντα
Βότση Καραμπουρνάκι Αρετσού
ανεπίστρεπτος
το μέλλον μάς κάνει άστοργους
Βαρδάρη Αντιγονιδών και Άνω Πόλη Συκιές
ανεπίστρεπτος
σαν να έχει πάρει λάθος τετράγωνο ψάχνοντας γιατρό
κέντρο πιστοποίησης αγγλικών κάποιο φαρμακείο
για δουλειά κάποιο μίνι μάρκετ
με φτηνές λακ μαλλιών από εκείνες που προτιμούν
τα κουήρ αγόρια ανεπίστρεπτος
τεχνικοί cosmote διορθώνουν το καφάου
στην Καρόλου Ντηλ
ανεπίστρεπτος
αποχωρισμός κι εγκατάλειψη σκίσιμο ξεφλούδισμα
μάδημα μάδημα μάδημα
ανεπίστρεπτος
πια είναι γελοίο ν’ αναφέρω
πως είμαι λίγο κάτω από την άποψη
των κοντινών μου μαρξιστών
σχετικά με τις σύγχρονες σχέσεις
ανεπίστρεπτος
ηλικιωμένοι έξω απ’ τα ελτα Δελφών με ρούχα γήινα
κρεμ παστέλ χωμάτινα – τι χρώματα!
μου θυμίζουν τα χρώματά σου ανεπίστρεπτος
δεν μπορώ να διηγηθώ πια σε σένα
χιλιάδες και χιλιάδες ανθρώπινα ελαττώματα
για να γλυκάνεις τον καημό ανεπίστρεπτος
μόνο το σώμα μου επάνω στα γυμνά κορμιά –τα μονολεκτικά κορμιά–
σαν πέτρα, ζαλισμένο απ’ τις μέρες
ακίνητο –πως τολμά– ασάλευτο
απ’ οποιαδήποτε συγκίνηση
ανεπίστρεπτος
τρυπά τους έλατους και πέφτει στα εκρού γυαλιά μου
ο ψιλόβροχος όπως ανοίγεις αναψυκτικό
κι εσύ από κάτω μου ξαπλωμένος την άνοιξη
στο Σέιχ Σου
να πασπατεύεσαι να συσσωρεύεσαι να εκρήγνυσαι
το πατιρντί αυτό που αγάπησα
τώρα στην κατεδάφιση
με κεραυνώνεις πρωί μεσημέρι βράδυ
ανεπίστρεπτος
μαμά ανεπίστρεπτος
αμυδρός και ισχνός μια τελεία πια χαμένος
χαμένος
χαμένος
Έφερα τελικά κάποιον σπίτι μαμά
μαμά
απόκτησα πλέον σπίτι
και πάλι
φεύγω
—Ίσως φύγεις στο εξωτερικό (Θράκα, 2024)
Ruoto attorno alla parola *irreversibile*.
Faliro, Ano e Kato Toumba, Quaranta Chiese.
Irreversibile
non c’è rimedio, l’oscurità si insinua implacabile
Votsi, Karabournaki, Aretzu.
Irreversibile
Il futuro ci fa crudeli
Vardari, Antigonidon, Ano Poli, Sykies.
Irreversibile.
come se avessi sbagliato isolato cercando un medico
un centro di certificazione inglese, una farmacia
per lavoro, un minimarket con quelle lacche per capelli economiche,
quelle che piacciono ai ragazzi queer.
Irreversibile.
I tecnici della Cosmote sistemano il hot spot
in Karolos Dil
Irreversibile
separazione e abbandono, strappi, spellature,
spolpature, spolpature, spolpature.
Irreversibile.
ridicolo ora accennare che dissento, anche lievemente,
con i marxisti vicini a me sulla visione delle relazioni contemporanee
irreversibile
anziani fuori dalle poste di Delfi con vestiti color terra,
toni polverosi, crema pastello – che colori!
mi ricordano i tuoi colori. Irrimediabile
non posso più raccontarti migliaia di difetti umani
per alleviare il dolore. Irrimediabile
solo il mio corpo sopra corpi nudi – corpi monosillabici –
come una pietra, intontito dai giorni,
immobile – con quale diritto – immobile
davanti a ogni emozione
Irreversibile
La pioggia sottile trafigge gli abeti e schiocca sui miei occhiali rotti,
come quando apri una bibita. E tu sotto di me steso in primavera
a Sheikh Su, sparpagliato, accumulato, esploso –
questo *satiridi* che ho amato è ora in demolizione.
Mi fulmini al mattino, a mezzogiorno, alla sera.
Irrimediabile.
Mamma irrimediabile.
Un punto lontano ormai sfuocato, flebile.
Perduto.
Perduto.
Alla fine qualcuno è venuto a casa con me, mamma.
Mamma, ho una casa adesso…
Eppure sto già per andarmene di nuovo.
—Forse fuggirai all’estero (2024)
ΝΥΧΤΑ ΣΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΓΑΡΔΕΝΙΑΣ
Φτερουγίζει το λευκό γύρω στην πλατεία
πουκάμισα στο Λινκτίν. Τα χαζεύουμε
φυσάει πολύ στο βρομόνερο σαν να πλατσουρίζουν άπειρα
άκαπνα παιδιά
μείγματα μυρωδάτης ζύμης σε αλουμινένιες φόρμες
κι ίσως φύγεις στο εξωτερικό
Φτερουγίζει το λευκό γύρω στην πλατεία
συμπλήρωσέ το
ως βιογραφικό, μια πόλη από ρούχα εργασίας
που τρέμει
της χώρας το λίμνασμα, τα χείλη των αφεντικών
σαν γλυσίνες
Φαρδιά κορμιά φιλόδοξα
κι ο εμετός μου είναι το ασήμι απ’ τα ακριβά
γυαλιά οράσεώς τους
Ίσως φύγεις στο εξωτερικό
όπως σταμάτησε μες στα ντουλάπια το παιδί
να βαρά τις κατσαρόλες με τα ζεστά πλοκάμια του
και τα καπνόχορτα που ξεριζώθηκαν απ’ το χωράφι
για μεροκάματο πέντε ευρώ
Φτερουγίζει γύρω στην πλατεία
το απελπισμένο
λευκό
αύριο
—Ίσως φύγεις στο εξωτερικό (Θράκα, 2024)
NOTTE IN PIAZZA GARDENIA
Il bianco si libra nella piazza,
una camicia sfuggita a Linkedin.
Sguardi di vento sul ristagno d’acqua,
si agitano invisibili bambini senza fumo
profumi di pasta si intrecciano con tute di metallo
e forse andrai via, lontano.
Il bianco si libra sulla piazza
aggiungilo al tuo curriculum, una città
di abiti da lavoro
che trema contro il vuoto del paese,
le labbra dei padroni come glicini
Corpi larghi, pungenti ambizioni,
mentre il mio vomito riflette l’argento
dei loro occhiali costosi
Forse andrai all’estero, distante da qui
come quel bambino negli armadi,
il suono delle pentole battute dai suoi tentacoli roventi.
erbe sradicate per pochi spiccioli,
storie vendute per una promessa di cinque euro.
Svolazza ancora nella piazza,
il bianco disperato
del domani.
—Forse fuggirai all’estero (2024)
ΚΟYΒΕΝΤΑ ΜΕ ΤΗ ΜΑΓΕΙΡΙΣΣΑ
Όταν τις νύχτες καταλαβαίνω
πως δεν ξέρω τι θέλω
έρχεται η σελήνη τετράγωνη
σαν καναπές με κρόσσια
και γίνεται τραυματιοφορέας.
Eίμαι αλήτης
και σβήνω τη λέξη Θεός
από τις «Σκέψεις» του Πασκάλ
είμαι πλημμυροπαθής και δεν
μπορώ να κλάψω
έχω σιχαθεί το νερό
ετούτα αφηγήθηκα
στη μαγείρισσα του πόστου οχτώ με τέσσερις
όταν μου ζήτησε μασάζ
μονάχα δεν της είπα
πως ερωτεύτηκα τον γιο της
που πέρασε προχτές περιοδεύων
γιατί τον περιέγραψε
όπως μονάχα μάνες περιγράφουν
και τ’ όνειρό μου σελαγίζει
στον ανθρώπινο βυθό.
—Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι (Θράκα, 2021)
DIALOGO CON LA CUOSA
Nel buio della notte mi accorgo
di non sapere cosa cerco
la luna si fa quadrata
un divano bordato di frange
che presto diventa una barella
Vagabondo senza meta,
ho cancellato la parola Dio
dai pensieri di Pascal
alluvionato
che non riesce a piangere
l’acqua l’ho odiata
queste cose raccontai
alla cuoca del turno otto-quattro
quando mi chiese un massaggio
solo non le dissi
che mi innamorai di suo figlio
che passò l’altro ieri in tournée
perché lo descrisse
come solo le madri sanno fare
e il mio sogno balugina
nel fondo umano.
—Non mi portare nessuno a casa(2021)
Nikolas Koutsodontis e Mattia Tarantino leggono la poesia “DIALOGO CON LA CUOSA”
ΤΗΓΑΝΟΨΩΜΟ
Είμαι το τηγανόψωμο που συνοδεύει
την εθνική λογοτεχνία
μια καρδιά χειμωνιάτικη σούπα
στη μελαγχολία των σουπλά
κι από τους πόρους της γροθιάς μου
βγαίνουν συνθήματα
σοσιαλιστικά
είμαι νεαρός και ιδρωμένος
στις απογευματινές ακαδημίες ποδοσφαίρου
είμαι ζωντανός πλάκες τεκτονικές
που σμίγουν
όταν χαμογελώ δε βγαίνει
απ’ τις καγκελόπορτές μου
μουσούδι σκύλου
μα θα ’θελα πιο απλά να κλάψω
με τούφες μαλλιά σαν πεσμένα δέντρα
που φράζουν το ποτάμι.
—Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι (Θράκα, 2021)
PANE FRITTO
Io sono il pane fritto che accompagna
la letteratura nazionale
una zuppa dall’anima invernale
immersa nella malinconia dei supporti
e dai pori del mio pugno
si sprigionano slogan
socialisti
sono giovane, accaldato,
nei pomeriggi delle accademie calcistiche
vivo come placche tettoniche
che si incontrano e si fondono
quando sorrido, nulla riesce
a scivolare oltre le mie grate
non il muso di un cane
ma un desiderio sommesso: poter piangere
e i miei capelli, raccolti come tronchi abbattuti
crude barriere che interrompono il fiume.
—Non mi portare nessuno a casa (2021)
Ο Νικόλας Κουτσοδόντης είναι ποιητής και μεταφραστής με καταγωγή από την Άνδρο. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών και έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές: Χαλκομανία (Εντύποις 2017, Θράκα 2024), Μόνο κανέναν μη μου φέρεις σπίτι (Θράκα, 2021, β’ έκδοση 2023), Ίσως φύγεις στο εξωτερικό (Θράκα, 2024). Έχει μεταφράσει το βιβλίο του Κροάτη ποιητή Μάρκο Πόγκατσαρ, Ο συλλέκτης των Κυριακών (Θράκα, 2024), καθώς και της Βρετανής ποιήτριας Helen Ivory, Η κατασκευή της μάγισσας (Θράκα, 2025), ενώ υπήρξε υπεύθυνος έκδοσης της πρώτης Ανθολογίας Ελληνικής Κουήρ Ποίησης (Θράκα, Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ-Παράρτημα Ελλάδας, 2023). Είναι μέλος του Κύκλου Ποιητών, ενώ τo 2024 εκλέχθηκε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.
Nikolas Koutsodontis, poeta e traduttore originario di Andros, ha compiuto i suoi studi in Sociologia presso l’Università Panteion di Scienze Sociali e Politiche. Ha all’attivo tre raccolte di poesie: “Chalcomania” (2017), “Non mi portare nessuno a casa” (2021) e “Forse fuggirai all’estero” (2024). Nel campo della traduzione, si è occupato del libro del poeta croato Marko Pogačar, “Il collezionista delle domeniche” (2024), e di quello della poetessa britannica Helen Ivory, “La creazione della strega” (2025). Inoltre, ha curato la prima Antologia di poesia queer greca, una pubblicazione realizzata da Thraka in collaborazione con la Fondazione Rosa Luxemburg – Sezione Grecia nel 2023. Koutsodontis è membro attivo del Circolo dei Poeti e nel 2024 è stato eletto nel Consiglio di Amministrazione dell’Associazione degli Scrittori di Salonicco.
Rispondi