traduzione di Maria Allo

in collaborazione con Exitirion

Antologia dei poeti greci contemporanei
secondo Sotirios Pastakas

Από τη συλλογή “Το Θαύμα στην Εντατική” (Εκδ. ΑΩ, 2024)

Dalla raccolta “Il miracolo in terapia intensiva” (2024)

O ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ ΠΕΡΝΑ

Ο χρόνος που περνά και χάνεται
πάει εκδρομή στις λαϊκές
με παπούτσια αθλητικά
και ψαθάκι του ήλιου
γεμίζει χρώματα το καροτσάκι
γλαρωμένα ψάρια μεσημεριάτικα
Με το μούχρωμα τραβά κατά τα νερά
κι επιβλέπει τον άνεμο
από τους σιωπηλούς γερανούς 
των ναυπηγείων
Στις μεγάλες αντάρες
τεμπελιάζει ο χρόνος τού παίρνει καιρό 
όμως αποκαθιστά τον ορίζοντα
σαν το νερό στ’ αλφάδι
Τα καλοκαίρια ασβεστώνει ξωκλήσια
Το μαρτιάτικο ξημέρωμα
παραδίδει ωδική στα πουλιά
Σαβανώνουν οι αράχνες του 
κοιμητήρια και χαμοσπηλιές 
γεφύρια κι ουρανοξύστες
τον αντιγράφουν οι καλλιτέχνες
και ξιπάζονται ανεπανόρθωτα
άλλοτε πάλι αργοπορεί σαν ξένοιαστος
πάνω σ΄ οργωμένο χώμα
ποδοποτάει την σοδιά και χάνεται

Πού πάει ο χρόνος όταν φεύγει
Βάζει τα παπούτσια του και σε κυνηγά
γαλαξιακό γίνεται φως 
στο μάτι μακρινού τηλεσκοπίου
σύνθημα γίνεται στο στόμα
εκ γενετής αλάλων 
Κάνει την πρωινή γυμναστική του
στο πρώτο κλάμα ενός μωρού
Κόλουρος είναι και φυσά 
μέσ’ απ΄ την ουρά του
κι όλο επιστρέφει
μέσα από παλιά σπασμένα
Ζενίθ μεγαλόπρεπα
Ο Μέγας Ωρολογοποιός που
κουρδίζει τον υπερφίαλο πετεινό
και τα ταπεινά του πάγκου ρολόγια 
με βήματα ανεπαίσθητα αθόρυβα
ανύπαρκτα
και πάντα πέφτει ύστερα απαλά
χιονίζει τρυφερή καρβουνόσκονη 
στις απορημένες μας πλάτες

IL TEMPO PASSA

Il tempo  passa e si perde
va in giro per i mercati
con le scarpe da ginnastica
e un cappello di paglia 
riempie il carrello di colori
pesci sonnolenti a mezzogiorno.
Verso sera raggiunge le acque
e guarda il vento
dalle gru silenziose 
dei cantieri navali
Nelle grandi tempeste
il tempo pigro perde il suo tempo 
tuttavia ripristina l'orizzonte 
come l'acqua nella livella
D’ estate imbianca le cappelle
L'alba di marzo
consegna un canto agli uccelli
Le ragnatele avvolgono 
cimiteri e grotte felici, 
ponti e grattacieli
lo copiano gli artisti
e si inorgogliscono irrimediabilmente
altre volte invece indugia 
come un distratto su terra arata 
calpesta il raccolto e scompare

Dove va il tempo quando se ne va
Si mette le scarpe e ti insegue
la galassia diventa luce 
nell'occhio di un telescopio lontano
diventa uno slogan sulla bocca 
di chi è muto dalla nascita
Fa i suoi esercizi mattutini
al primo pianto di un bambino
È troncato e soffia
attraverso la coda
e ritorna sempre
attraverso vecchi e rotti
Zenit maestosi
Il Grande Orologiaio che
carica il gallo arrogante
e i modesti orologi da banco
con passi impercettibili silenziosi
inesistenti
e poi cade sempre dolcemente
nevica tenera polvere di carbone
sulle nostre spalle stupite

Heró Nikopoúlou e Fernando Della Posta leggono Heró Nikopoúlou

Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ

Όλη μέρα λουφάζει στο σκοτάδι
ξεσποριάζει ηλίανθους
είναι ερωτευμένος με τη Σκιά
και την ψάχνει
όλα παίρνουν το σχήμα της
την ακολουθεί την αντιγράφει
την πάει βόλτα στα μουσεία
στο Λούβρο βλέπουν 
και στις εξήντα αίθουσες το ίδιο κατοικίδιο
της δείχνει τα κτίρια με τις γάζες
του Κρίστο
και τα οκτώ χιλιάδες εξακόσια ένα 
διαμάντια στου Χιρστ το μικρό κρανίο 
για την αγάπη του θεού λέει Αυτή
Απίστευτο και χάνεται
Από τότε εκείνος γεμίζει τους τοίχους της πόλης
με ερωτηματικά με αγροτικά τοπία κι αερόστατα
μπερδεύονται οι οδηγοί στα φανάρια
κι ανηφορίζουν στα σύννεφα
Τις νύχτες που λιγοψυχά ανάβει 
τα κεριά στο κεφάλι του Γκόγια
μέσα από τα μαύρα του
αναβλύζουνε χρώματα
μπλέκει τον ουρανό με τη θάλασσα
πέστροφες ψαρεύει στον υπόγειο
ταξινομεί βουνοκορφές στα παγκάκια
γεμίζει τις τσέπες του με βρύα και βότσαλα 
με τα δίχτυα τους συλλέγει χέρια
μάτια μύτες και βλέμματα
να Την ξαναφτιάξει
Είναι τυφλός και το ξέρει
και ευγνώμων πολύ 
γιατί 
μόνο έτσι κατορθώνει να Βλέπει

IL PITTORE

Tutto il giorno si nasconde nell'oscurità
Spargendo  girasoli
È innamorato dell'Ombra
E la  cerca
Ogni cosa prende la sua forma
La segue e la copia
La porta nei musei
Al Louvre, vedono 
In tutte le sessanta stanze lo stesso animale 
Le mostra i palazzi con la garza di Cristo
e gli ottomilaseicento uno 
diamanti nel piccolo teschio di Hearst 
Per l'amor di Dio, dice lei
Incredibile e via
Da allora riempie le pareti della città
con punti interrogativi di paesaggi rurali e palloncini.
Gli automobilisti sono confusi ai semafori
E su tra le nuvole
Nelle notti in cui è illuminato dal freddo 
le candele sulla testa di Goya
attraverso il suo nero
sgorgano i colori
Mescola il cielo con il mare
pesca trote nel sottosuolo
ordina le cime delle montagne sulle panchine
Si riempie le tasche di muschio e sassolini 
con le loro reti raccoglie mani
occhi nasi e sguardi
per ricostruirla
È cieco e lo sa
Ed è molto grato 
Questo è l'unico modo in cui riesce a Vedere

ΥΠΟΔΗΜΑΤΟΠΟΙΟΣ

Σιωπηλός μετράει τα βήματα
των άλλων στο σκοτάδι
φτώχια στραβοπατήματα περλέ αλαζονίες
του κόσμου τα πατούμενα 
εκβάλλουν στην ποδιά του 
δεινός ταξιδευτής τους γίνεται
με το μικρό σκαμνί του
το ραδιάκι απ’ το βάθος 
να ψέλνει τις ειδήσεις
κάθε καρφί εισιτήριο 
στης γης το μέγα γύρο
Τα γδαρμένα φτιάχνει δέρματα
και βγαίνει για κυνήγι 
με φιάπες με τακούνια χαλασμένα
αυτός μονάχος λαθροκυνηγός 
λιμάροντας τις ώρες τις σόλες και τα γρέζια
Άλλοτε πάλι πάει θέατρο 
με ξιπασμένα ψιλοτάκουνα
κι άλλοτε σε φιλενάδες 
με μοκασίνια μαλακά 
Προσφάτως προσαρμόστηκε στα σνίκερς
κι ας μην τα χώνεψε ποτέ
—πού οι παλιές αθώες ελβιέλες
Κλείνει το μαγαζί όταν βραδιάζει
αφηρημένος κατεβάζει τα ρολά
και γέρνοντας αργά στο σπίτι
γίνεται πάλι ο γερο-αποσυνάγωγος
της γειτονιάς του ο τσαγκάρης

CALZOLAIO

Conta in silenzio i passi
di altri nel buio
la povertà fa passi falsi l’arroganza stringe le perle
il mondo è oppresso
si riversano sul suo grembiule 
Diventa il loro vile viaggiatore
con il suo piccolo sgabello
la piccola ruota sullo fondo 
per controllare le notizie
ogni chiodo un biglietto 
per il grande giro del mondo
Con le pelli graffiate fa la pelle
e va a caccia 
Con le fiaschette con i tacchi rotti
È un bracconiere solitario 
"Passa ore a limare suole e sbavature
A volte va a teatro 
Con i suoi tacchi consumati
E a volte dalle fidanzate 
In morbidi mocassini 
Recentemente si è adattato alle scarpe da ginnastica
anche se non le ha mai digerite
—Dove sono le vecchie e innocenti ragazze?
Chiude il negozio all’imbrunire
Abbassa distrattamente le tapparelle
E si avvia lentamente verso casa
È di nuovo il vecchio cacciato
ciabattino del quartiere

ΕΜΜΑΟΥΣ

Απ’ της κουζίνας το μισάνοιχτο παράθυρο
φάνηκε ο δρόμος για Εμμαούς
γυρνούσες κάθε τόσο πίσω
κι έσπερνες κλεφτές ματιές
ξεθωριασμένος μου φάνηκες πολύ
θολός και κουρασμένος
απ΄ αμμοθύελλα χρόνου
άχνιζε του δειλινού η λαζούρα
γύρω απ’ τα σχήματα
τα βήματα αέρινα
ξέθωρα τα γράμματα
στο πλάι της κορνίζας

Το κάδρο ισιώνω κι ίσα που σώζω
τον καφέ στο γύρισμα
κι όμως έχω μια θύμηση αμυδρή
περπάτησα κάποτε μαζί Σου
μέσα στο ξαφνιασμένο φως
που μ’ έλουσε ανέτοιμη
σαν τότε στο παιδικό μου τ’ όνειρο
που αλλάξαμε σανδάλια
και χαμογέλαγες Εσύ πλατιά
βαθιά κι ευτυχισμένα

Αυτά σκεπτόμουν
κι ασυναίσθητα άρχισα να στρώνω
Το Τραπέζι

EMMAUS

Dalla finestra semiaperta della cucina
è apparsa la strada per Emmaus
ogni tanto ti voltavi indietro
e lanciavi sguardi di circostanza
sembravi molto distaccato 
offuscato e stanco 
da una tempesta di sabbia del tempo
il crepuscolo fumava nella penombra 
intorno alle forme
i passi ariosi
le lettere sbiadite
sul lato della cornice

Raddrizzo la cornice e la salvo a fatica 
il caffè sulla curva
eppure ho un debole ricordo
una volta ho camminato con Te
nella luce abbagliante
che mi bagnava impreparata
come allora nel mio sogno d’infanzia
quando ci siamo scambiati i sandali
e Tu sorridevi ampiamente
profondo e felice

Questo è quello che pensavo 
e inconsciamente ho iniziato ad apparecchiare
la tavola.

Ω ΟΝ

Μακριά αντηχούν φωνές 
πλακώνονται πάλι νταήδες
άντε χάσου ρε κότα 
απαξιώνει ο ρήτορας 

Σκέπτομαι πάλι το αυγό 
μικρό κάδμιο σύμπαν 
σχήμα τέλειο στιλπνό
σε διαρκή μεταμόρφωση
δεν λείπει δεν περισσεύει
τίποτα από το νόημά του
Εκείνη κάθε τόσο σκύβει 
ταπεινά χαλικάκια τσιμπά
στα ζεστά της σπλάχνα
ασβεστοκάμινο σοφό 
χυτεύει σε καλούπι μυστικό 
υπέροχης πληρότητας θαύμα

Σβήνει ο ασβέστης
βράζει το νερό
βράζει κι ο θυμός 
των απανταχού θυμωμένων
θεριεύει η πείνα 
θεριεύει κι η άγνοια
έτοιμη η ομελέτα

Παρακαλώ τουλάχιστον
καταναλώνετε με επίγνωση 
ευλαβική το θαύμα

OH VO

Risuonano voci lontane
i bulli litigano ancora
togliti di mezzo femminuccia
l'oratore denigra

Penso di nuovo all'uovo 
piccolo universo di cadmio 
forma perfetta e splendente
in continua metamorfosi
non c’è mancanza non c’è eccesso
nulla del suo significato
Lei si piega di tanto in tanto 
pizzica i suoi umili sassolini
nelle sue calde viscere
come un sentiero di calcare 
gettati in uno stampo segreto 
un miracolo di meravigliosa pienezza

La calce viene spenta
si fa bollire l'acqua
e la rabbia ribolle
gente arrabbiata ovunque
la fame aumenta 
cresce anche l’ignoranza
la frittata è pronta

Per favore, almeno
consumare con coscienza
nel rispetto del miracolo

Η Ηρώ Νικοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε ζωγραφική και σκηνογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, και έχει κάνει πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Παράλληλα από το 1986 ασχολείται με την λογοτεχνία. Έχει δημοσιεύσει έξι ποιητικές συλλογές, και έχει συμμετάσχει ως προσκεκλημένη σε πολλά διεθνή φεστιβάλ ποίησης: Τουρκία (2012), Θεσσαλονίκη (2013), Αθήνα (2013), Κροατία (2015), Αθήνα (2019), κ.ά. Από το 2010 συνδιευθύνει με τον Γιάννη Πατίλη την ιστοσελίδα για το μικρό διήγημα, Πλανόδιον Ιστορίες Μπονζάι, και μαζί του επιμελήθηκε ανθολογίες μικρού διηγήματος Ιστορίες Μπονζάι. Ποιήματα, διηγήματα και άρθρα της έχουν δημοσιευθεί στον περιοδικό, ημερήσιο και ηλεκτρονικό τύπο και έχουν μεταφραστεί στα Αγγλικά, Ρωσικά, Ισπανικά, Βουλγαρικά, Ρουμανικά, Τουρκικά και Κροατικά, ενώ στα Ισπανικά κυκλοφορεί μία ανθολογία ποιημάτων της με τον τίτλο Aceptiones de la Miranda σε μετάφραση του Jose Antonio Moreno Jurado (2019, El Arbol de la Luz, Sevilla). Στο πλαίσιο του 12^ου Ελληνο-Ιβηροαμερικανικού Φεστιβάλ «Λογοτεχνία εν Αθήναις» (ΛΕΑ) διακρίθηκε με το 1^ο Βραβείο στον σχετικό διαγωνισμό μικροδιηγήματος. Είναι μέλος του Εικαστικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, της Εταιρείας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών.

---

Heró Nikopoúlou  è nata ad Atene. Ha studiato pittura e scenografia alla Scuola di Belle Arti di Atene e ha partecipato a numerose mostre personali e collettive in Grecia e all’estero. Contemporaneamente, dal 1986 si dedica alla letteratura. Ha pubblicato sei raccolte di poesie e ha partecipato come ospite a numerosi festival internazionali di poesia. Dal 2010 dirige insieme a Yannis Patilis il sito web di racconti Planodion Stories Bonsai e insieme a lui ha curato l’antologia di racconti Bonsai Stories. Le sue poesie, i suoi racconti e i suoi articoli sono stati pubblicati su riviste, quotidiani e stampa elettronica e tradotti in inglese, russo, spagnolo, bulgaro, rumeno, turco e croato, mentre un’antologia di sue poesie intitolata Aceptiones de Miranda, tradotta da Jose Antonio Moreno Jurado (2019, El Arbol de la Luz, Sevilla) è disponibile in spagnolo. Nell’ambito del 12° Festival greco-iberico-americano “Letteratura ad Atene” (LEA), ha ricevuto il 1° premio nel relativo concorso di racconti. È membro della Camera greca delle Belle Arti, della Società degli Scrittori e del Circolo dei Poeti.