traduzione di Maria Allo in collaborazione con Sotirios Pastakas
in collaborazione con Exitirion

Antologia dei poeti greci contemporanei
secondo Sotirios Pastakas

Ο ΕΝΕΣΤΩΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΜΕΛΛΟΝΤΑ

Θα περάσουν χρόνια πολλά.
Οι παγετώνες της απουσίας θα έχουν καλά κρυσταλλώσει
τους βολβούς των ματιών μου,
ακίνητους ωσάν διάφραγμα ανοιγμένο στις αναμνήσεις.
Θα περάσουν χρόνια πολλά.
Η ευωδία των νεκρανθέμων θα έρπει
στο νωπό χώμα των καινούριων τάφων.
Μέσα στο χώμα το φθαρτό μου κορμί
θ’ αποζητά απεγνωσμένα τη χαμένη του έλξη.
Απεγνωσμένα θα γυρεύει τη μνήμη
μήπως μπορέσει να ταριχεύσει την ύπαρξη.
Απεγνωσμένα και μάταια, σκέπτομαι,
γιατί τα όμορφα όνειρα θα είναι τότε
ένας σωρός ρημαγμένα προϊόντα αποσαθρώσεως
και οι καλές μου ελπίδες, ωσάν δέμα φρυγάνων,
θα έχουν ήδη καεί
και η στάχτη τους εξατμισμένη θα είναι
στις πηγές των δακρύων.

Θα περάσουν χρόνια πολλά.
Το πικραμένο μου βλέμμα θα βρίσκεται
σε νάρκη βλαστήσεως
αναμένοντας την κρίσιμο θερμοκρασία
που θα προκύψει από το ζέον των λέξεων
για να λάμψει ξανά.
Τόσον καιρό κάτω απ’ το χώμα η θλιφτή μου φωνή
δεν θα μπορεί ν’ αντικρούσει τ’ αγκιδωμένα λόγια
που για μένα θα λένε οι επιζώντες.
Θα περάσουν χρόνια πολλά.
Των αιώνων οι άνεμοι θα έχουν σαρώσει
ως και τον έσχατο κόκκο του φτωχού μου σαρκίου.
Πάνω απ’ το χώμα το υφάδι των λέξεων
θα πλέκει το σήμερα σε μια νέα τελετουργία
με το στημόνι της γλώσσας
κι εγώ τίποτε άλλο δεν θα γνωρίζω
πάρεξ ό,τι εν όσω ζούσα μπόρεσα να φανταστώ.

---

IL PRESENTE CHE SI FA FUTURO

Passeranno molti anni.
I ghiacciai dell’assenza saranno ben cristallizzati
i bulbi oculari dei miei occhi,
immobili come un diaframma aperto ai ricordi.
Passeranno molti anni.
Il profumo dei fiori funerei serpeggerà
sulla terra umida delle tombe appena scavate.
Nella terra, il mio corpo in decomposizione
cercherà disperatamente il suo fascino perduto.
Con ansia cercherà il ricordo,
nella speranza di imbalsamare l’esistenza.
Disperatamente e invano, temo,
perché i bei sogni diventeranno
un cumulo di resti in decomposizione,
e le mie buone speranze, come un fascio di ramoscelli secchi,
saranno già arse,
e la loro cenere dissolta
nelle sorgenti delle lacrime.

Passeranno molti anni.
Il mio sguardo amareggiato
giacerà in un letargo di germogli
in attesa della temperatura critica
che emergerà dal sapore delle parole
per risplendere di nuovo. 
Così a lungo sepolta, la mia voce in lutto 
non potrà contestare le parole intrecciate 
che i sopravvissuti diranno di me. 
Ci vorranno molti anni. 
I venti delle ere avranno spazzato 
fino all’ultimo frammento della mia povera carne. 
Sopra la terra, il tessuto delle parole 
si intreccia oggi in un nuovo rituale
con il filo della lingua;
non saprò più nulla
di ciò che ho potuto immaginare nella mia vita.

Georgios Ch. Theocharis e Arianna Vartolo leggono Georgios Ch. Theocharis

---

ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

Έξω στο δρόμο νύχτωνε πολλή ώρα.
Καθόταν στην κουνιστή πολυθρόνα.
Στο τζάκι καιγόταν το ατoμικό του βίωμα
κομμένο σε μεγάλα κούτσουρα που τέλειωναν.
Κοίταξε το πάρκο, βαθειά μέσα στο παράθυρο.
Τα λαμπιόνια στο χριστουγεννιάτικο δέντρο του Δήμου
τον γύρισαν στην παιδική ηλικία,
τότε που η ψυχή του επιχειρoύσε άλματα
πάνω απ’ τις υπoθέσεις, όντας βέβαιoς ότι το δέντρο,
για παράδειγμα, είχε αυτή την ονομασία
πριν την επινοήσουν οι άνθρωπoι κoιτάζoντάς το
ή όταν ζωγράφιζε, με τις κηρoμπoγιές του, μια πoρτoκαλιά
και δεν τολμούσε ν’ ανεβεί να κόψει τους καρπούς της
γιατί τον γαύγιζε, στη ρίζα της,
ένας ζωγραφισμένος σκύλος.

Τράβηξε την κουρτίνα κι έκλεισε τα μάτια.
Από τον διάδρoμo που οδηγεί στις κρεβατοκάμαρες
έφτασαν ήχoι από τον Ορφέα στον Άδη του Όφφενμπαχ.
Σηκώθηκε συνεπαρμένος.
Προχώρησε κι έριξε όλα τα κέρματα της τσέπης του
στο ντενεκάκι του τυφλού ακορντεονίστα της ξυλογραφίας.

Σας παρακαλώ κύριε, τον αποπήρε ο μουσικός
διακόπτoντας, σας έχω πει κατ’ επανάληψη  παίζω
για τη ψυχούλα του χαράκτη κι όχι για την ελεημοσύνη
του φιλότεχνου.

Ξανακάθισε στην πολυθρόνα περίλυπος.

Στο μεταξύ η στάθμη της νύχτας ανέβηκε τόσο στο δωμάτιo,
που ο κινέζικoς δράκος του αμπαζούρ
άρχισε να καταβροχθίζει τα επιπλέoντα δευτερόλεπτα.

---

SULL’ASSIMILAZIONE NELL’ ARTE

In strada si era fatto buio da tempo.
Si sedette sulla sedia a dondolo.
Nel camino ardeva la sua esperienza,
trasformata in lunghi tronchi
che si consumavano lentamente.
Guardò il parco, in fondo alla finestra.
Le luci dell’albero di Natale del comune
lo riportarono alla sua infanzia,
quando la sua anima si librava leggera,
al di sopra delle ipotesi, essendo certo che l’albero,
per esempio, avesse questo nome
prima che qualcuno lo coniasse semplicemente osservandolo.
Ricordò anche i momenti in cui,
con i suoi pastelli a cera, disegnava un arancio
e non osava arrampicarsi per coglierne il frutto,
spaventato dal cane dipinto  alla radice
che abbaiava contro di lui.

Tirò indietro la tenda e chiuse gli occhi.
Dal corridoio che portava alle camere da letto
si udivano le note di “Orfeo all’Ade” di Offenbach.
Si alzò in piedi estasiato.
Andò avanti e lasciò cadere tutte le monete che aveva in tasca
nel barattolo del cieco suonatore d’armonica a bocca  dell’incisione su legno.

“Per favore, signore,” lo interruppe il musicista,
“le ho già detto più volte che suono
per l’anima dell’incisore, non per la carità del Filotecnico.”

Si riaccomodò sulla sedia, rattristato.

Nel frattempo, il buio della notte
si intensificava nella stanza,
tanto che il drago cinese del paralume
cominciò a divorare i secondi rimanenti.

---

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΑΘΡΕΦΤΗ

Έχουν τελειώσει —είπες.

Έχουν τελειώσει! Όπως πολτοποιείται η άκακη μύγα μες στις παλάμες σου. Όπως ξεπλένεις, στη βρύση, του φόνου τα πειστήρια, ύστερα, και δίχως ενοχές, παίρνεις να φας ένα φρούτο, βέβαιος, τάχα, ότι οι αστραπές στο μαύρο ουρανό της μνήμης δεν προκαλούνται από τις πράξεις σου.

Αλλά το γκρίζο άλογο ακονίζει στο λιθόστρωτο τις οπλές του σπινθηρίζοντας και το σχισμένο παπούτσι είναι το μαύρο βράδυ που λίμνασε στα βαλτοτόπια της μέρας και φεύγει απ’ το πόδι σου. Και η ζωή σου ολόκληρη ήτανε ζήτημα σημειολογίας εντέλει, γιατί μονάχα τρελός θα μπορούσε να βρει μια καλή πρόφαση για να πιστέψει πως θα βγει απ’ τη μνήμη –μονάχα τρελός θα μπορούσε.

---

CONVERSAZIONE DAVANTI ALLO SPECCHIO

“È tutto finito,” hai detto.

È tutto finito! Come una mosca innocua tra le tue mani. Mentre sciacqui via, al rubinetto, le tracce del delitto, prendi un frutto da mangiare, senza alcun senso di colpa, convinto che i lampi nel cielo nero della memoria non siano il risultato delle tue azioni.
Ma il cavallo grigio affila i suoi zoccoli su l’acciottolato, brillando, e la scarpa strappata rappresenta la notte nera che si immerge nelle paludi del giorno e scivola via dal tuo piede. E tutta la tua vita si riduce a una questione di semantica, dopotutto, Perché solo un folle potrebbe trovare una buona scusa per credere che uscirà dalla memoria –solo un folle potrebbe.

---

ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

Πέθανε πλήρης ημερών στο γηροκομείο της Επισκοπής. Την κήδεψε η ψυχοκόρη της στον τόπο της καταγωγής, απ’ όπου έλειπαν χρόνια πολλά. Την έθαψε πλάι στον δεύτερο σύζυγό της που είχεν αποδημήσει νέος. Τον πρώτο δεν τον χάρηκε. Σκοτώθηκε νιόπαντρος στην Κατοχή. Λίγο πριν σκεπαστεί το φέρετρο, άδειασε μέσα στον τάφο, η ψυχοκόρη, τα κόκαλα του σκοτωμένου, απ’ το κιβούρι του που πήρε από το οστεοφυλάκιο. «Ας είναι και οι τρεις μαζί», είπε, «τους πήρε και τους δυο από έρωτα η μάνα μου».

---

GIUSTIZIA

Morì in vecchiaia, colma di giorni in una casa di cura della Diocesi. La seppellì la figliastra nel suo paese d’origine, dove mancava da molti anni. La mise accanto al secondo marito, emigrato da giovane. Il primo non lo conobbe mai: era morto giovanissimo, appena sposata, durante l’Occupazione. Poco prima di chiudere la bara, la figliastra versò nella tomba le ossa dell’ucciso, prese dalla cassetta dell’ossario. «Che stiano tutti e tre insieme», disse, «li prese entrambi per amore, mia madre».

---

COGITO ERGO SUM

Πήγα το αυτοκίνητό μου στο πλυντήριο.

Η νεαρή γυναίκα στο πρατήριο καυσίμων
—βαθυκόκκινα σγουρά μαλλιά, μάτια βαθυγάλανα—
μου πρότεινε να καθίσω μέχρι να τελειώσει το πλύσιμο.

Στο γραφείο, ανοιγμένος, ο Λόγος περί της μεθόδου του Descartes.

Καλοξυσμένο μαλακό μολύβι σαν σελιδοδείκτης.
Εξαντλητικές σημειώσεις στα περιθώρια
του προλόγου της μεταφράστριας.

Κατάλαβα πως εκεί διέκοψα την ανάγνωση.

Υπάρχει ελπίδα, σκέφτηκα, αφού σκέφτονται.

Το πλύσιμο ολοκληρώθηκε. Ρώτησα τι οφείλω.
Έξι ευρώ, απάντησε.
Έδωσα χαρτονόμισμα των δέκα κι έκανα να φύγω.
—Έχετε ρέστα, κύριε, με πρόλαβε.
—Κρατήστε τα για το ποίημα, αποκρίθηκα
    που πάντα θα του οφείλω.

---

PENSO, DUNQUE SONO

Ho portato la mia auto all’autolavaggio. 

La giovane donna alla stazione di servizio,
con i capelli rossi e ricci e gli occhi azzurri,
mi ha suggerito di sedermi ad aspettare che il lavaggio finisse.

Sulla scrivania, aperto, c’era il “Discorso sul metodo” di Cartesio. 

Una matita morbida posta  come segnalibro.
Annotazioni dettagliate ai margini
della prefazione dalla traduttrice.

Mi resi conto che era proprio qui che avevo interrotto la lettura.
C’è speranza, pensai, visto che pensano.

Il lavaggio era completo. Chiesi quanto dovessi pagare.
“Sei euro,” mi rispose.
Dopo aver consegnato una banconota da dieci, mi apprestai a andarmene.
“Ha il resto, signore,” mi anticipò.
“Li tenga per la poesia,” risposi,
“per cui gli sarò sempre grato.”

---

Ο Γιώργος Χ. Θεοχάρης γεννήθηκε το 1951 στη Δεσφίνα Φωκίδος. Εξέδωσε οκτώ ποιητικά βιβλία και ένα βιβλίο ιστορικής έρευνας για τη Σφαγή στο Δίστομο το 1944, (Κρατικό βραβείο Χρονικού – Μαρτυρίας το 2011) καθώς επίσης ένα βιβλίο πρόζας και μία μελέτη για την ποίηση του Τίτου Πατρίκιου. Η συλλογή Πλησμονή οστών βρέθηκε στη Βραχεία Λίστα του Κρατικού Βραβείου Ποίησης 2019. Επιμελήθηκε έξι Ανθολογίες ελληνικών ποιημάτων. Μετείχε στη σύνταξη της έντυπης εφημερίδας Book Press. Μεταφράστηκε στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ισπανικά, αλβανικά. Διευθύνει το λογοτεχνικό περιοδικό Εμβόλιμον (Κρατικό βραβείο λογοτεχνίας 2014). Μετείχε στην Επιτροπή Κρατικών Βραβείων. Μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και του Κύκλου Ποιητών. Τελευταίο  βιβλίο Φασματοσκόπιο Ερωτικού Λόγου (Τηλέγραφος, 2024)

---

Georgios Ch. Theocharis è nato nel 1951 a Desfina, in Fokis. Ha pubblicato otto raccolte di poesia e un libro di ricerca storica sul massacro di Distomo del 1944, per il quale ha ricevuto il Premio di Stato per la Cronaca – Testimonianza nel 2011. Inoltre, ha scritto un’opera in prosa e uno studio sulla poesia di Tito Patrikios. La sua raccolta “Carico di ossa” è stata selezionata per la short list del Premio statale di poesia nel 2019. Ha curato sei antologie di poesia greca e ha collaborato alla redazione della rivista cartacea “Book Press”. Ha tradotto opere in inglese, francese, tedesco, italiano, spagnolo e albanese. Attualmente dirige la rivista letteraria “Embolimon”, che ha vinto il Premio statale di letteratura nel 2014. È stato membro del Comitato del Premio statale ed è parte della Società degli scrittori e del Circolo dei poeti. Il suo ultimo libro, “Spettroscopio del discorso erotico”, è stato pubblicato da Telegrapho nel 2024.